Reizen met autisme: tips die mij helpen (en misschien jou ook)

Geen enkel mens is hetzelfde. En geen enkel mens met autisme is hetzelfde als een ander mens met autisme. Dat is precies waarom dit artikel niet bestaat als een checklist die je klakkeloos kunt overnemen, maar eerder als een eerlijk verhaal van iemand die weet hoe het voelt om op reis te gaan met een brein dat de wereld net iets anders verwerkt dan de meeste mensen.

Ik heb autisme. Vroeger noemden ze dat het syndroom van Asperger, tegenwoordig valt alles onder de noemer autismespectrumstoornis. Hoe dan ook: ik reis, ik reis best veel (oké, nu wat minder dan vroeger), maar vooral: ik reis graag. Maar dat betekent niet dat het altijd makkelijk is.

Reizen met autisme vraagt om een andere aanpak. Niet een betere of slechtere aanpak, gewoon een andere. En dat is precies wat ik je in dit artikel wil laten zien.

Dit zijn de dingen die mij helpen. Misschien helpen ze jou ook.

Inhoud van dit artikel

Voorbereiding is geen overdreven gedrag, het is noodzaak

Ik hoor wel eens: “Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.” Lief bedoeld, maar voor mij werkt dat niet. Ik word rustig van weten wat me te wachten staat. En eerlijk gezegd: ik denk dat dat voor veel mensen geldt, als ze er even bij stil stonden.

Wat ik doe:

Ik lees van tevoren alles over de bestemming. Niet om het perfecte reisschema op te stellen, maar om te weten wat ik kan verwachten. Hoe ziet het vliegveld eruit? Hoe laat gaat de zon onder? Hoe luidt de lokale etiquette?
Ik bekijk foto’s en Google Street View van plekken die ik ga bezoeken. Een onbekende plek is al een stuk minder onbekend als je de ingang al eens hebt gezien. En laten we eerlijk zijn: het parkeert je auto een stuk makkelijker als je weet waar de parkeerplaatsen zijn en hoe ze eruitzien.
Ik plan bewuste rustmomenten in. Niet omdat ik lui ben, maar omdat mijn brein harder werkt dan het er van buiten uitziet.

Reizen met autisme: Reisvoorbereiding met kaart

Kies accommodatie met beleid

Een druk hostel met gedeelde badkamers en een constante stoet aan mensen is voor mij geen vakantie, het is overleven. Dat hoeft niet voor iedereen zo te zijn, maar ik kies bewust voor een eigen kamer, bij voorkeur een plek waar ik me terug kan trekken als ik dat nodig heb.

Wat ik let op bij het kiezen van een hotel of appartement:

Eigen ruimte, eigen badkamer.
Rustige ligging, of in elk geval de optie om ergens naartoe te gaan waar het stil is.
Recensies over het geluidsniveau. Een hotel naast een uitgaansstraat klinkt gezellig op papier, maar is voor mij een regelrecht slaapprobleem.

Reizen met autisme: Rustig hotel voor een ontspannen vakantie — Een rustig hotel is een must voor mensen met autisme.

Maak vluchtinformatie concreet en heb altijd een plan B

Vliegvelden en treinstations zijn een wereld op zich: fel licht, veel mensen, onverwachte omroepberichten, constante prikkels. Ik bereid me er altijd goed op voor.

Ik download de app van de spoorwegen, luchthaven of vliegmaatschappij zodat ik sporen, gates en vertrektijden in real time kan volgen.
Ik vertrek op tijd. Eerder dan nodig, eigenlijk. Een gehaast vliegveld is tien keer zwaarder dan een vliegveld waar je rustig de tijd hebt.
Mijn noise-cancelling koptelefoon is geen luxe voor mij, maar essentieel.
Als het even kan trek ik me terug in een hoekje, koptelefoon op, boekje erbij, en zoveel als mogelijk van de buitenwereld proberen buiten te sluiten (tot in hoeverre dat mogelijk is).

Wees eerlijk over je grenzen, ook naar je reisgezelschap

Dit is misschien wel het moeilijkste punt. Want je wilt leuk gezelschap zijn. Je wilt niet de persoon zijn die halverwege de dag zegt: “Ik ga even terug naar het hotel.” Maar dat is soms precies wat je nodig hebt.

Ik heb geleerd om eerlijk te zijn. Niet bij elke reis meteen alle details te dumpen, maar wel duidelijk te zijn als ik merk dat mijn grenzen in zicht komen. Een goede reisgenoot begrijpt dat. En als ze dat niet begrijpen? Dan is dat ook waardevolle informatie.

Concrete dingen die helpen als je met iemand reist:

Spreek van tevoren af dat je soms een uurtje voor jezelf nodig hebt.
Maak afspraken over prikkeloverlast: wat doe je als het te druk wordt?
Communiceer over het dagprogramma, liefst van tevoren. Verrassingen zijn leuk in theorie, minder leuk als jouw brein al de hele dag op volle toeren draait.
Bereid je reisgezelschap voor op het feit dat je wel spontaan kunt zijn, maar alleen wanneer het vanuit jezelf komt. Ja, dat is een lastige.

Reizen met vrienden - Photo by Duy Pham on Unsplash — Photo by Duy Pham on Unsplash

Eet met beleid

Ik heb ook nog eens een glutenintolerantie, dus eten op reis is sowieso al een avontuur. Maar los daarvan: onbekend eten in een onbekende omgeving kan voor mensen met autisme een extra uitdaging zijn. Smaak, textuur, geur, de manier waarop het geserveerd wordt… het telt allemaal mee.

Wat ik doe:

Ik kijk van tevoren naar restaurants en menu’s. Ja, echt.
Ik neem vertrouwd eten mee als back-up, zeker op de eerste dag.
Ik ga niet met een lege maag op pad. Een lage bloedsuiker plus overprikkeling is geen prettige combinatie. Niet voor mij, niet voor m’n reisgezelschap.

🍴 Meer lezen over glutenvrij reizen? 8 nuttige tips voor reizen met glutenallergie

Geef jezelf toestemming om het anders te doen

Reizen hoeft niet te betekenen dat je elke dag een museum bezoekt, vier bezienswaardigheden afvinkt en ’s avonds in een druk restaurant gaat eten. Reizen mag ook rustig zijn. Langzaam. Op jouw tempo.

Slow travel is misschien wel de beste uitvinding voor mensen die, net als ik, de wereld graag zien maar ook behoefte hebben aan rust. Langer ergens blijven, dieper in een plek duiken in plaats van elke bezienswaardigheid af te stormen. Dat past bij mij.

Een rustige bestemming op een Slow Tavel locatie | Photo by Pietro De Grandi on Unsplash

Wees lief voor jezelf als het even niet lukt

Er zijn reizen geweest waarbij ik op een gegeven moment in de hotelkamer zat, oordopjes in, gordijnen dicht, en dacht: dit is niet wat ik ervan verwacht had. En dat is prima. Dat is geen falen. Dat is bijladen zodat je de volgende dag weer verder kunt.

Reizen met autisme betekent soms dat je een dag minder doet dan gepland. Dat je een bezienswaardighheid overslaat. Dat je eerder teruggaat. En dat is helemaal oké.