Toen ik naar Oostenrijk verhuisde, dacht ik dat ik redelijk wist wat me te wachten stond. Bergen, sneeuw, skiën, mountainbiken, bergwandelen. En ja, dat klopte allemaal. Maar Oostenrijk heeft ook een heel eigen cultuur, vol tradities en gewoontes, waar ik gewoon niet zo bij stilgestaan heb. Sommige vind ik fantastisch. Andere… minder. Hier zijn de Oostenrijkse gewoontes die me het meest verbaasden.
Almabtrieb: wanneer de koeien naar huis komen
“Kom je zaterdag ook naar de Almabtrieb kijken?” Ik weet nog goed dat me dit gevraagd werd. Ik had geen idee wat het was, maar het leek me wel leuk, dus ik zei ja. Ik was natuurlijk weer eens te laat, het dorp was afgesloten, dus we reden met de auto aan de rand van het dorp naar boven, de berg op. Zo konden we ook kijken.
Een stoet versierde koeien trok door het dorp, met bloemen op hun horens, bellen om hun nek en iedereen stond toe te kijken alsof dit hét evenement van het jaar was. Dat was het ook wel een beetje, eigenlijk.
De Almabtrieb is het moment waarop de koeien na de zomer van de alm (de bergweiden) terugkeren naar het dal. En dat wordt gevierd. Groots. Met muziek, met bier, met mensen in lederhosen en dirndls en een algemeen gevoel van trots op iets wat in Nederland gewoon “de koeien komen terug” zou heten en verder geen speciale aandacht zou krijgen.
Vrijwel elk bergdorp heeft z’n eigen Almabtrieb en wordt meestal eind september gevierd. Mis je er een? Wees niet getreurd, check de evenementenkalender van het dorp waar je bent (via de lokale VVV bijvoorbeeld), meestal zijn er meerdere in de regio en zijn ze niet allemaal tegelijk.
Balavonden: deftig gekleed in een balzaal
Wenen staat bekend om zijn balseizoen, maar wist je dat balavonden door heel Oostenrijk worden georganiseerd? Brandweerbal, apotheekersbal, tuindersbal: elk beroep, elke school en elke vereniging heeft er wel eentje.
Tot nu toe hoefde ik er gelukkig nog niet heen. Echt niet mijn ding, al die drukte en formaliteiten. Maar het zegt wel iets over hoe Oostenrijkers omgaan met traditie: met volle overgave en zonder ironie.
Dorpsfeesten in dirndl en lederhosen
Bij elk dorpsfeest verschijnt iedereen in traditionele klederdracht. Niet als grap, niet als gimmick voor toeristen. Gewoon, omdat dat zo hoort. Mensen hebben thuis minstens één dirndl of lederhosen hangen en trekken die aan voor feesten, kermissen en bruiloften.
In het begin vond ik het een beetje vreemd, zo’n dorp vol mensen in klederdracht. Inmiddels snap ik het. En heb ik er zelf ook een! Er zit een soort trots in, een verbondenheid met de regio. En eerlijk gezegd staat de kleding iedereen goed.
Het geloof zit in alles geworteld
Als atheïst is dit een van de dingen waar ik soms mee worstel. In Oostenrijk is het christelijk geloof diep verweven met het dagelijks leven. Er hangen kruizen in scholen, in restaurants, aan wandelpaden, bij mensen thuis in elke kamer. Religieuze feestdagen zijn grote evenementen. De kerk speelt in veel dorpen nog steeds een centrale rol in het gemeenschapsleven. Kerkbelasting is hier echt een ding (maar hoef je gelukkig niet te betalen als je niet gelovig bent).
Ik heb er volledig respect voor, maar het vraagt soms wat aanpassingen als je er zelf niet mee bent opgegroeid. Je merkt dat religie hier geen privékwestie is, maar iets wat je overal tegenkomt. En de verbazing van mensen als ze erachter komen dat jij niet gelovig bent.
Krampus: de donkere kant van Sinterklaas
Als je dacht dat Sinterklaas spannend was, maak dan eens kennis met Krampus. Dit is de duistere metgezel van de Heilige Nikolaus, een wezen met hoorns en een lange tong dat stoute kinderen meeneemt in een zak. Een beetje zoals het verhaal dat wij vroeger verteld werden over de Pieten, maar dan heftiger. En in december lopen mensen verkleed als Krampus door de straten tijdens een Krampuslauf.
De eerste keer dat ik dat meemaakte, schrok ik me rot. Nu vind ik het fascinerend. Ik schreef er eerder al een heel artikel over: Krampus in Oostenrijk: waarom je een Krampuslauf eens meegemaakt moet hebben.
Schnapps voor alles
Maagpijn? Schnapps. Kou? Schnapps. Angst? Schnapps. Gezelligheid na het eten? Schnapps. Geslaagde bergwandeling? Schnapps.
De Oostenrijkse schnapps-cultuur is iets wat je echt moet meemaken om te begrijpen. Het is niet zomaar een drankje, het is een ritueel. Het is het Oostenrijkse antwoord op al je vragen. En nee, je kunt hem niet weigeren zonder een korte uitleg te moeten geven.
Drink je geen alcohol, maar wil je wel graag meedoen? Vraag dan gewoon om een Kinderschnapps. Ja, dat is gewoon water met een peertje erin, maar je hebt in elk geval iets in je handen.
Komt het niet met schnapps, dan wel met bier
Ik was vorige week aan het hardlopen, en midden op de route liepen we langs een stel Oostenrijkers die aan de zijkant van hun huis een biertafel hadden staan en zaten daar gezellig aan het bier. Gewoon, op een random woensdagavond.
Bier wordt hier niet bewaard voor het weekend. In Oostenrijk hoort een biertje er vaak gewoon bij. Op een terras, tijdens een dorpsfeest of na een dag werken of skiën: bier is een vast onderdeel van de Oostenrijkse cultuur, zonder dat er ophef over wordt gemaakt.
“Grüß Gott”: groeten als een gebed
De standaardbegroeting in Oostenrijk, zeker in de westelijke deelstaten, is “Grüß Gott”. Dat betekent zoiets als “moge God u groeten”. Als atheïst voelt dat in het begin een beetje onwennig om te zeggen. Maar je went eraan, want iedereen zegt het. De postbode, de bakker, de man in de lift die je nooit eerder hebt gezien.
Het alternatief is “Servus”, wat informeler is en gelukkig geen religieuze lading heeft. Die gebruik ik liever. En wil je nog een stapje verder gaan met de inburgering, dan gebruik je “Griaß di”.
Wijn met spa rood
Dit was misschien wel het eerste wat me opviel: wijn aanlengen met prikwater. In Oostenrijk is een “Gespritzter” een volkomen normale bestelling. Rode of witte wijn, met een flinke scheut koolzuurhoudend water erbij.
Ik vond het eerst een beetje gek. Alsof je goede wijn verknalt. Maar ondertussen begrijp ik de logica wel: op een warme zomerdag is een Gespritzter verfrissend, licht en een stuk prettiger dan een vol glas wijn in de zon. En laten we eerlijk zijn, zo goed zijn de meeste Oostenrijkse wijnen niet (laat ze dit niet horen!), dus aanlengen met wat water maakt het drinkbaar. En ja, ik bestel het zelf ook regelmatig.
Ruhe op zondag
Op zondag is lawaai maken in Oostenrijk bijna een misdaad. Je maait niet. Je boort niet. Je stofzuigt zelfs met mate. Alles wat geluid maakt en niet strikt noodzakelijk is, wacht tot maandag.
In het begin vond ik dat een beetje overdreven. Inmiddels geniet ik van die zondagse stilte. Er is iets rustgevends aan een dag waarbij de hele omgeving even tot rust komt. Maar laten we eerlijk zijn: als ik op zondag wil stofzuigen, dan doe ik dat gewoon.
Daarnaast geldt die zondagsrust voor iedereen. Daarom zijn op zondag de winkels ook gesloten. Je moet dus iets meer plannen met inkopen doen. Ditzelfde geldt ook voor feestdagen.
🎊 Weten wanneer je voor gesloten deuren staat? Alle feestdagen in Oostenrijk op een rij
Koffie is een serieuze zaak
In Oostenrijk bestel je geen “koffie”. Je bestelt een Melange, een Verlängerter, een Kleiner Brauner of een Einspänner. Elk heeft zijn eigen samenstelling, zijn eigen kopje en zijn eigen gelegenheid. Het zal de nabijheid van de Italiaanse grens wel zijn, denk ik.
En bij elke koffie krijg je een glas water. Altijd. Dat is geen extraatje, dat is gewoon hoe het hoort.
De Kaffeehaus-cultuur is iets bijzonders. Je kunt er uren zitten met één kopje, een krant lezen en niemand kijkt er raar van op. Sterker nog: dat is precies de bedoeling.
Formulieren voor alles
Dit is minder romantisch, maar wel iets wat elke emigrant vroeg of laat tegenkomt: in Oostenrijk is er voor alles een formulier. En dat formulier moet je persoonlijk inleveren. Op het juiste kantoor. Op de juiste dag. Met de juiste documenten.
Ik heb inmiddels een diep respect ontwikkeld voor geduld en voor de Oostenrijkse bureaucratie, ook al snap ik soms niet waarom drie formulieren nodig zijn voor iets wat in Nederland online geregeld is. Al begrijp ik dat dat hier soms van kantoor tot kantoor verschilt.
Iedereen groet iedereen
Dit had ik erbij kunnen plaatsen bij “Grüß Gott”, maar het verdient een eigen plek in de lijst met Oostenrijkse gewoontes. In Oostenrijk, en zeker in kleinere dorpen en berggebieden, groet je iedereen. In de lift, op het wandelpad, in de winkel. Compleet vreemden. Altijd. Word je niet gegroet? Dan weet je zeker dat het toeristen zijn. Meestal Duitsers. Echt waar.
Ik vind dat inmiddels een van de fijnste dingen aan het leven hier. Het geeft een gevoel van verbondenheid, ook als je de mensen niet kent.
Oostenrijkse gewoontes: hoe is dat voor jou?
Woon jij ook in Oostenrijk, of ben je er geweest? Ik ben benieuwd welke Oostenrijkse gewoontes jou het meest opvielen. Laat het me weten in de reacties!
Wil je meer lezen over mijn ervaringen in Oostenrijk? Bekijk dan ook eens mijn andere artikelen over emigreren naar Oostenrijk.
Geef een reactie